انواع شیر توپی: دسته‌بندی بر اساس جنس، اتصال و ساختار بدنه

وقتی برای خرید شیر توپی جستجو می‌کنید، با ده‌ها مدل روبه‌رو می‌شوید. شناخت انواع شیر توپی کمک می‌کند بدانید کدام مدل برای خط لوله‌ی شما مناسب است. در این مقاله از اکتیران، شیرهای توپی را بر اساس جنس بدنه، نوع اتصال و ساختار بدنه دسته‌بندی می‌کنیم. اگر هنوز با ساختار پایه‌ی این شیر آشنا نیستید، ابتدا شیر توپی چیست؟ ساختار، اجزا، انواع و کاربردها را بخوانید.

انواع شیر توپی بر اساس جنس بدنه

مقایسه‌ی دقیق‌تر استیل و فولاد را در شیر توپی استیل یا فولادی؟ مقایسه جنس بدنه برای هر سیال آورده‌ایم.

انواع شیر توپی بر اساس نوع اتصال

• دنده‌ای (رزوه‌ای): رایج‌ترین اتصال در سایزهای کوچک (معمولاً تا ۲ اینچ). نصب و باز کردن آن ساده است.
• فلنجی: برای سایزهای بزرگ‌تر و خطوط صنعتی؛ شیر توپی فلنجی طبق استانداردهای فلنج مثل ASME B16.5 یا EN 1092 ساخته می‌شود.
• جوشی: ساکت‌ولد (Socket Weld) و باتولد (Butt Weld) برای خطوطی که نشتی در آن‌ها پذیرفتنی نیست.
• چسبی و ماسوره‌ای: در شیرهای UPVC برای اتصال به لوله‌های پلیمری.

انواع شیر توپی بر اساس ساختار بدنه

تعداد قطعات بدنه روی قیمت و قابلیت تعمیر اثر می‌گذارد:

تفاوت این دو مدل پرکاربرد را در تفاوت شیر توپی دو تکه و سه تکه + جدول مقایسه با جزئیات بررسی کرده‌ایم.

انواع بر اساس قطر عبوری و نوع گوی

فول بور قطر عبوری برابر با لوله دارد و افت فشار را به حداقل می‌رساند، در حالی که ردیوس بور سبک‌تر و ارزان‌تر است. از نظر نگهداری گوی هم دو نوع شناور (Floating) و ترانیون (Trunnion) وجود دارد؛ نوع ترانیون گوی را از بالا و پایین مهار می‌کند و در سایزها و فشارهای بالا رایج است.

شیرهای توپی خاص

• سه‌راهه (L-Port و T-Port): برای تغییر مسیر یا ترکیب جریان.
• V-Port: با گوی شیاردار V شکل برای کاربردهای کنترلی.
• فایرسیف (Fire Safe): طراحی‌شده و آزمون‌شده طبق استانداردهایی مثل API 607 برای محیط‌های دارای خطر آتش.

کدام نوع را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب، اول سیال و شرایط کاری را مشخص کنید و بعد سراغ جنس، اتصال و ساختار بروید. چک‌لیست کامل را در راهنمای خرید شیر توپی: ۸ نکته قبل از سفارش آورده‌ایم. کارشناسان اکتیران هم می‌توانند از میان مدل‌های دسته‌ی شیر توپی گزینه‌ی مناسب را معرفی کنند.

برای خودکار کردن شیر توپی می‌توانید از اکچویتور پنوماتیک یا اکچویتور برقی استفاده کنید؛ کارشناسان اکتیران مجموعه‌ی شیر و اکچویتور سازگار را پیشنهاد می‌دهند.

سؤالات متداول

رایج‌ترین نوع شیر توپی کدام است؟

در لوله‌کشی ساختمان شیر برنجی دنده‌ای و در صنعت شیر دو تکه‌ی استیل یا فولادی بیشترین کاربرد را دارد.

شیر توپی سه تکه چه برتری‌ای دارد؟

بدنه‌ی میانی آن را می‌توان بدون بریدن لوله باز کرد و سیت را تعویض کرد؛ به همین دلیل برای اتصال جوشی و خطوطی که نیاز به سرویس دارند مناسب است.

شیر توپی UPVC برای آب گرم مناسب است؟

معمولاً نه. UPVC در دمای بالا استحکامش را از دست می‌دهد؛ محدوده‌ی دمای مجاز را از کاتالوگ سازنده بررسی کنید.

فرق شیر فلنجی و دنده‌ای چیست؟

شیر دنده‌ای با رزوه به لوله بسته می‌شود و برای سایزهای کوچک است؛ شیر فلنجی با پیچ و واشر بین دو فلنج نصب می‌شود و برای سایزهای بزرگ و فشارهای صنعتی رایج است.